โรคไตวายเฉียบพลัน (Acute Kidney Injury - AKI) คือภาวะอันตรายที่ไตหยุดทำงานกะทันหันภายในเวลาไม่กี่วัน หากตรวจพบช้าอาจนำไปสู่ภาวะไตวายเรื้อรังที่ต้องฟอกไตไปตลอดชีวิต โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีความเสื่อมของร่างกายอยู่แล้ว ทุกครอบครัวจึงควรเช็กอาการโรคไตและสัญญาณเตือนสำคัญที่ไม่ควรละเลย
อาการไตวายเฉียบพลันในผู้สูงอายุ ที่ต้องสังเกตอย่างใกล้ชิด
อาการของไตวายในผู็สูงอายุมักจะไม่แสดงออกอย่างชัดเจนในระยะแรก แต่หากพบอาการผิดปกติเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์ทันที
- ปัสสาวะน้อยลงผิดปกติ ปัสสาวะไม่ออก หรือมีปริมาณน้อยกว่า 400 มิลลิลิตรต่อวัน (ประมาณ 2 แก้วน้ำ)
- อาการขาบวม หน้าบวม มีการสะสมของน้ำและเกลือแร่ในร่างกาย เมื่อใช้นิ้วกดบริเวณหน้าแข้งแล้วเกิดรอยบุ๋ม
- เหนื่อยง่าย หายใจหอบ เกิดจากภาวะน้ำท่วมปอดและเลือดเป็นกรด ทำให้ผู้สูงอายุหายใจลำบากแม้ขณะนั่งพัก
- อ่อนเพลีย คลื่นไส้ เบื่ออาหาร เนื่องจากของเสียคั่งในกระแสเลือด (Uremia) ทำให้ร่างกายอ่อนแอลงอย่างรวดเร็ว
- สับสน ง่วงซึม ของเสียที่คั่งส่งผลกระทบต่อระบบประสาท ทำให้ผู้สูงอายุมีอาการเบลอ หรือหมดสติได้
- ความดันโลหิตสูงขึ้นผิดปกติ หรือในบางรายอาจมีความดันต่ำจากการติดเชื้อในกระแสเลือด
- คันตามตัว หรือผิวแห้งกร้าน เป็นผลมาจากการที่ไตไม่สามารถขับแร่ธาตุส่วนเกินออกได้
สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะไตวายเฉียบพลัน
สาเหตุของโรคไตในผู้สูงอายุเกิดได้จากหลายปัจจัย ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก
- เลือดไปเลี้ยงไตลดลง เช่น ภาวะขาดน้ำจากการท้องเสีย, เลือดออกในทางเดินอาหาร หรือโรคหัวใจวาย
- ความผิดปกติของไตโดยตรง เช่น การติดเชื้อในกระแสเลือด หรือการได้รับสารพิษจากยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs และยาสมุนไพรที่ไม่ได้มาตรฐาน
- การอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ เช่น นิ่วในไต, ต่อมลูกหมากโต หรือมะเร็งในช่องท้อง
วิธีดูแลและป้องกันไตวายในผู้สูงอายุ
การป้องกันคือทางเลือกที่ดีที่สุดในการถนอมไตให้เสื่อมช้าลง โดยมีแนวทางปฏิบัติ ดังนี้
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ แต่ควรระวังในผู้สูงที่มีโรคหัวใจ
- เลี่ยงอาหารรสจัด ลดโซเดียมเพื่อควบคุมความดันโลหิต ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของโรคไตวาย
- ไม่ซื้อยากินเอง โดยเฉพาะยาแก้ปวดข้อ ปวดเส้น ที่มีฤทธิ์ทำลายไตโดยตรง
- ตรวจสุขภาพประจำปี ติดตามค่าการทำงานของไต (Creatinine และ eGFR) อย่างสม่ำเสมอ
การดูแลอย่างมืออาชีพที่ ชนารักษ์ เนอร์สซิ่งโฮม
ชนารักษ์ เนอร์สซิ่งโฮม ให้ความสำคัญกับการเฝ้าระวังอาการผิดปกติในผู้สูงอายุอย่างใกล้ชิด โดยทีมสหวิชาชีพมีการบันทึกปริมาณน้ำและปัสสาวะ (Intake/Output) ควบคุมอาหารโรคไต และดูแลการใช้ยาอย่างถูกต้องตามคำสั่งแพทย์ เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อน และส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่ผู้สูงอายุที่คุณรัก
ชนารักษ์ เนอร์สซิ่งโฮม ราชบุรี
โทร 032-240339, 095-487-2839, 096-649-6695
ข้อมูลอ้างอิง :
- สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย (Nephrology Society of Thailand) แนวทางเวชปฏิบัติภาวะไตวายเฉียบพลัน
- คณะแพทย์ศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล "ภาวะไตวายเฉียบพลัน" ภัยเงียบที่ป้องกันได้
- กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข แนวทางการดูแลผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงโรคไต
Image by Freepik
