ไข้หวัดใหญ่ & งูสวัด: 2 ไวรัสอันตรายต่อผู้สูงอายุ เช็คอาการ วิธีรักษา และแนวทางป้องกัน

ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายผู้สูงอายุจะเริ่มเสื่อมถอยลงตามธรรมชาติ ทำให้กลไกการป้องกันเชื้อโรคทำงานได้แย่ลง ผู้สูงอายุจึงมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดโรคติดเชื้อไวรัสในผู้สูงอายุ ซึ่งมักจะทวีความรุนแรงและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ง่ายกว่าวัยอื่น ๆ ครอบครัวและผู้ดูแลจึงควรใส่ใจสัญญาณเตือนและเตรียมรับมืออย่างถูกวิธี โดยเฉพาะโรคติดเชื้อไวรัส 2 ชนิดที่พบบ่อยและอันตรายอย่างโรคไข้หวัดใหญ่ และ โรคงูสวัด 

1. ไวรัสไข้หวัดใหญ่ (Influenza Virus)

โรคไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุไม่ใช่เพียงไข้หวัดธรรมดา แต่เป็นกลุ่มโรคติดเชื้อทางเดินหายใจเฉียบพลันที่อันตรายถึงชีวิต โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ โรคเบาหวาน หรือโรคปอด

• อาการแสดง: มีไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัวและกล้ามเนื้ออย่างรุนแรง ไอแห้ง คัดจมูก และมีอาการอ่อนเพลียจัดจนแทบไม่มีแรง

• ความอันตรายและภาวะแทรกซ้อน: ไวรัสอาจลุกลามทำให้เกิดภาวะปอดบวมหรือปอดอักเสบ (Pneumonia) ระบบหายใจล้มเหลว หรือเข้าไปกระตุ้นให้โรคประจำตัวอย่างโรคหัวใจกำเริบ ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดอัตราการเสียชีวิตสูงในผู้สูงวัย

• การรักษา: หากพบอาการโรคไข้หวัดใหญ่ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับยาต้านไวรัส เช่น Oseltamivir ภายใน 48 ชั่วโมงแรกหลังเริ่มมีอาการ ร่วมกับการรักษาตามอาการ เช่น การประคบตัวลดไข้ และการให้ออกซิเจนหากมีอาการเหนื่อยหอบ

2. ไวรัสวาริเซลลา ซอสเตอร์ (Varicella Zoster Virus) หรือ โรคงูสวัด

โรคงูสวัดเกิดจากเชื้อไวรัสชนิดเดียวกับโรคอีสุกอีใสที่เคยได้รับในวัยเด็ก โดยหลังจากหายจากโรคอีสุกอีใส เชื้อจะแฝงตัวอยู่ตามปมประสาทอย่างสงบ เมื่อร่างกายอ่อนแอหรือระบบภูมิคุ้มกันลดลงตามวัย เชื้อไวรัสจะกลับมาแบ่งตัวและทำลายเส้นประสาท

• อาการแสดง: เริ่มต้นด้วยการปวดแสบปวดร้อน เสียวแปลบ หรือคันยุบยิบตามผิวหนัง (มักเป็นซีกใดซีกหนึ่งของร่างกาย) หลังจากนั้น 2-3 วัน จะเริ่มมีผื่นแดงและกลายเป็นตุ่มน้ำใสพุพองเรียงตัวเป็นแนวยาวตามแนวเส้นประสาท

• ความอันตรายและภาวะแทรกซ้อน: สิ่งที่น่ากลัวที่สุดคือ "อาการปวดเส้นประสาทหลังเป็นงูสวัด (Postherpetic Neuralgia - PHN)" แม้ตุ่มแผลภายนอกจะแห้งสะเก็ดหายดีแล้ว แต่ผู้สูงอายุจะยังคงมีอาการปวดแสบปวดร้อนเหมือนไฟช็อต คล้ายเข็มทิ่มแทง ยาวนานเป็นเดือนหรือเป็นปี บั่นทอนคุณภาพชีวิตและการนอนหลับอย่างรุนแรง

• การรักษา: ต้องรีบพบแพทย์เพื่อรับยาต้านไวรัสกลุ่ม Acyclovir ภายใน 72 ชั่วโมงหลังผื่นขึ้น เพื่อช่วยลดความรุนแรงของโรคและลดโอกาสการเกิดอาการปวดเส้นประสาทเรื้อรัง

แนวทางการป้องกันและถนอมสุขภาพเชิงรุก

การป้องกันก่อนเกิดโรคคือหัวใจสำคัญที่สุดในการดูแลผู้สูงอายุ โดยมีแนวทางปฏิบัติหลักดังนี้​

• การฉีดวัคซีนป้องกัน (สำคัญที่สุด)

  • วัคซีนไข้หวัดใหญ่: จำเป็นต้องฉีดกระตุ้นเป็นประจำทุกปี ปีละ 1 ครั้ง เนื่องจากเชื้อไวรัสมีการกลายพันธุ์ตลอดเวลา

  • วัคซีนงูสวัด: แนะนำให้ผู้สูงอายุที่มีอายุ 50-60 ปีขึ้นไปเข้ารับการฉีด เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดโรคได้สูงถึง 90% และช่วยลดความทรมานจากอาการปวดเส้นประสาทแทรกซ้อนได้อย่างดีเยี่ยม

• สุขอนามัยและการดูแลตัวเอง

  • หลีกเลี่ยงการไปในสถานที่แออัดหรือคลุกคลีกับผู้ป่วย

  • ล้างมือบ่อย ๆ ด้วยน้ำและสบู่ หรือเจลแอลกอฮอล์

  • ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีการเคลื่อนไหวร่างกาย หรือมีกิจกรรมทางกายที่เหมาะสม เพื่อช่วยกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันและควบคุมโรคประจำตัวให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ

การดูแลอย่างใกล้ชิดและปลอดภัยที่ ชนารักษ์ เนอร์สซิ่งโฮม

ชนารักษ์ เนอร์สซิ่งโฮม มีมาตรการคัดกรองและเฝ้าระวังโรคติดเชื้ออย่างเข้มงวด มีทีมสหวิชาชีพคอยตรวจสัญญาณชีพ บันทึกประวัติ และบริหารจัดการเรื่องการรับวัคซีนประจำปีอย่างครบถ้วน พร้อมทั้งออกแบบโปรแกรมโภชนาการและกิจกรรมฟื้นฟูสุขภาพที่ช่วยส่งเสริมระบบภูมิต้านทาน เพื่อให้ผู้สูงอายุทุกท่านปลอดภัยจากโรคร้าย และมีสุขภาวะที่สมบูรณ์แข็งแรงในทุก ๆ วัน

ชนารักษ์ เนอร์สซิ่งโฮม ราชบุรี
โทร 032-240339, 095-487-2839, 096-649-6695

ข้อมูลอ้างอิง :

• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ในกลุ่มผู้สูงอายุและกลุ่มเสี่ยง.
• คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. การเสื่อมถอยของระบบภูมิคุ้มกันและโรคติดเชื้อไวรัสในผู้สูงอายุ.
• สมาคมโรคติดเชื้อในผู้สูงอายุไทย. แนวทางการให้วัคซีนป้องกันโรคงูสวัดและไข้หวัดใหญ่สำหรับผู้สูงวัย.